Modeling dziecięcy różni się od dorosłego nie skalą, tylko listą dokumentów. Dziecko nie może samo wyrazić zgody ani zawrzeć umowy, więc odpowiedzialność leży po stronie opiekuna prawnego i podmiotu, który zleca pracę. Poniżej to, co musi istnieć na piśmie, zanim dziecko stanie na planie.
Co musi być na piśmie
Cztery dokumenty, w tej kolejności:
- Zgoda opiekuna prawnego na przetwarzanie danych osobowych dziecka: osobna, nie wpleciona w akceptację regulaminu serwisu czy agencji.
- Zgoda na publikację wizerunku: z określeniem, gdzie, jak długo i w jakim kontekście zdjęcia mogą być publikowane.
- Zezwolenie właściwego inspektora pracy: przy pracy zarobkowej osoby poniżej 16 roku życia w działalności artystycznej.
- Umowa z podmiotem zlecającym: wynagrodzenie, termin płatności, zakres wykorzystania wizerunku, warunki odwołania.
Brak któregokolwiek z nich oznacza, że coś idzie nie tak. Najczęściej brakuje trzeciego, bo wymaga czasu i pracy po stronie zleceniodawcy.
Zezwolenie inspektora pracy
Wykonywanie pracy lub innych zajęć zarobkowych przez dziecko do ukończenia 16 roku życia jest w Polsce dopuszczalne wyłącznie na rzecz podmiotu prowadzącego działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową i wymaga uprzedniej zgody przedstawiciela ustawowego oraz zezwolenia właściwego inspektora pracy.
Wniosek składa podmiot, który chce dziecko zatrudnić, nie rodzic. Do wniosku dołącza się zgodę opiekuna, opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej i orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań, a przy dziecku objętym obowiązkiem szkolnym również opinię dyrektora szkoły.
Praktyczna konsekwencja dla rodzica: produkcja, która proponuje zdjęcia w przyszłym tygodniu i nie wspomina o zezwoleniu, albo nie zamierza go uzyskać, albo nie wie, że jest wymagane. Obie odpowiedzi są złe.
Czas pracy dziecka na planie
Zezwolenie inspektora określa dopuszczalny czas pracy w konkretnym przypadku, ale niezależnie od dokumentów obowiązuje zdrowy rozsądek, który w praktyce wygląda tak:
- Dziecko w wieku przedszkolnym: realnie dwie do trzech godzin z częstymi przerwami.
- Dziecko w wieku wczesnoszkolnym: do czterech godzin, z przerwą co czterdzieści minut.
- Nastolatek: dłużej, ale nadal krócej niż dorosły dzień zdjęciowy.
- Obecność opiekuna na planie przez cały czas trwania zdjęć, bez wyjątków.
- Praca nie może kolidować z obowiązkiem szkolnym.
Ogłoszenie castingowe, które planuje osiem godzin zdjęć z sześciolatkiem, jest sygnałem, że produkcja nie robiła tego wcześniej. Jak powinno wyglądać takie ogłoszenie, opisuje strona castingi dla dzieci.
Zgoda na wizerunek to osobna zgoda
Zgoda na przetwarzanie danych osobowych i zgoda na rozpowszechnianie wizerunku to dwie różne rzeczy i wymagają dwóch osobnych oświadczeń. Zgoda na wizerunek powinna określać:
- pola eksploatacji, czyli gdzie zdjęcia będą publikowane,
- terytorium,
- okres, po którym zgoda wygasa,
- czy materiał może być modyfikowany i łączony z innymi treściami.
Zgoda bezterminowa, nieograniczona terytorialnie i obejmująca wszystkie pola eksploatacji jest przy dziecku szczególnie problematyczna, bo dotyczy wizerunku osoby, która za dziesięć lat może mieć na ten temat własne zdanie. Zgodę można wycofać, ale materiały już opublikowane bywają wtedy trudne do usunięcia.
Pieniądze i kto nimi dysponuje
Wynagrodzenie za pracę dziecka należy do dziecka, a opiekun prawny nim zarządza, działając w jego interesie. Stawki w modelingu dziecięcym w Polsce to najczęściej 400 do 700 zł netto za dzień zdjęciowy przy katalogu odzieży, wyżej przy reklamie z licencją.
Warto ustalić z góry zwrot kosztów dojazdu i to, czy czas przygotowania i przerw jest wliczony w dniówkę. Przy dziecku przerwy są dłuższe i liczniejsze, więc rozliczenie godzinowe bywa niekorzystne.
Gdzie najczęściej dochodzi do nadużyć
Modeling dziecięcy jest obszarem, w którym najczęściej sprzedaje się rodzicom usługę zamiast oferować dziecku pracę. Schemat jest powtarzalny: kontakt z informacją o wyjątkowym potencjale dziecka, zaproszenie na spotkanie, a na spotkaniu faktura za sesję zdjęciową, za wpisanie do bazy albo za szkolenie.
Zasada jest jedna i nie ma od niej wyjątków: agencja modelingowa zarabia na prowizji od zleceń, więc nie pobiera opłat od rodzica. Jeśli ktoś oczekuje płatności z Twojej strony, to nie jest agencja, tylko firma sprzedająca usługę.
Zasady prowadzenia profilu dziecka w tym katalogu, wraz z listą pól i wymogiem pisemnej zgody przed publikacją, opisuje strona modeling dla dzieci, a szersze zasady ochrony danych strona bezpieczeństwo danych.