Umowa z modelem do reklamy powinna wskazywać pięć rzeczy: kto pozuje i za jaką stawkę, gdzie wizerunek będzie użyty (kanały), na jak długo, na jakim terytorium i czy wolno go przerabiać. Sama zapłata za pozowanie nie rozstrzyga reszty. Prawo autorskie uznaje zapłatę za zgodę na rozpowszechnianie wizerunku, ale tylko w ramach tego, na co strony się umówiły, więc kampania na kanały spoza umowy wymaga osobnego zezwolenia i osobnego rachunku.
Co musi zawierać umowa z modelem
Podstawą jest art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Wyjątek dotyczy osoby, która otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie, ale brzmienie przepisu zostawia stronom ustalenie, na co dokładnie zapłata się składa. Treść ustawy sprawdzisz w Internetowym Systemie Aktów Prawnych. Dobra umowa przekłada ten przepis na pięć pól, które marka i fotograf wypełniają przed dniem zdjęciowym.
| Pole umowy | Co wpisać | Co się dzieje, gdy go nie ma |
|---|---|---|
| Stawka i zakres dnia | Kwota, liczba godzin, liczba stylizacji, czas dojazdu, zwrot kosztów | Spór o nadgodziny i dodatkowe ujęcia |
| Kanały użycia | Sklep, social media, reklama płatna, outdoor, prasa, opakowanie, telewizja | Każdy niewymieniony kanał wymaga nowej zgody |
| Czas licencji | Liczba miesięcy albo lat od daty publikacji | Zdjęcia zostają w sieci, a modelka żąda dopłaty po terminie |
| Terytorium | Polska, Unia Europejska, cały świat | Kampania w kilku krajach jest poza zakresem |
| Obróbka i retusz | Zakres zmian twarzy i sylwetki, zakaz użycia w kontekstach, na które modelka się nie zgadza | Reklamacja po publikacji zmienionego zdjęcia |
Nie traktuj tej tabeli jako wzoru do wklejenia. To lista pytań, na które każda umowa musi odpowiedzieć, a stronom pozostaje ich sformułowanie. Przy wyższych stawkach albo kampanii poza Polską umowę sprawdza prawnik.
Pola eksploatacji, czas i terytorium
Najczęstsza luka to jedno słowo: „reklama”. Dla modelki reklama w sklepie internetowym i plakat w centrach handlowych to dwie różne rzeczy, bo drugi widzi kilkanaście tysięcy osób dziennie i zostaje w przestrzeni publicznej. Zapis „na wszystkich polach eksploatacji” wygląda na bezpieczny, ale w praktyce modelka, która go zna, wycenia go wyżej, a agencja przy podpisaniu zwykle go wykreśla albo ogranicza czasem i terytorium.
Czas licencji liczy się od publikacji, nie od zdjęć. Sesja zrobiona w listopadzie, a opublikowana w marcu, to w umowie z rocznym terminem licencja do marca kolejnego roku. Zapisz więc datę pierwszej publikacji albo przynajmniej miesiąc, od którego liczysz. Zapisz też, co po terminie: zdjęcia schodzą ze wszystkich kanałów w ciągu ustalonej liczby dni, a materiały archiwalne w mediach społecznościowych zostają albo znikają, w zależności od tego, co ustaliliście.
Jak zakres licencji zmienia budżet
Stawka za dzień zdjęciowy i opłata za licencję to dwa osobne składniki. Zakres wpływa na drugi z nich, a o tym, ile kosztuje sam dzień pracy modelki, piszemy we wpisie ile kosztuje wynajem modelki, a pełny budżet dnia z fotografem i makijażem we wpisie ile kosztuje sesja zdjęciowa z modelką. W polskich agencjach nie ma jawnych tabel mnożników licencji, więc nie podajemy procentów. Kierunek jest za to stały.
| Zakres licencji | Wpływ na opłatę | Przykład użycia |
|---|---|---|
| Własny sklep i social media marki, 12 miesięcy, Polska | Najniższy zakres, często w cenie dnia | Katalog produktów i posty |
| Reklama płatna online, 12 miesięcy, Polska | Wyższy, bo zdjęcie jest promowane i widzi je więcej osób | Kampanie w wyszukiwarce i w mediach społecznościowych |
| Outdoor i prasa, Polska | Wyraźnie wyższy, wycena osobna | Plakat, billboard, reklama w magazynie |
| Opakowanie produktu | Wysoki, bo zdjęcie zostaje na produkcie do wyczerpania zapasu | Pudełko kosmetyku, etykieta |
| Wiele krajów, telewizja | Najwyższy, wycena indywidualna | Kampania sieciowa |
Przy opakowaniu pytaj o prawo do sprzedaży zapasu po wygaśnięciu licencji, bo to zapis, o który najczęściej toczy się spór. Szerzej o licencji na opakowanie piszemy we wpisie o modelce do sesji beauty.
Siedem zapisów, które warto mieć na piśmie
- Kanały wymienione z nazwy. Sklep, Instagram, reklama płatna, outdoor, opakowanie. Kanał spoza listy to osobna zgoda.
- Czas i data początku. Liczba miesięcy od daty pierwszej publikacji i dzień, w którym materiały schodzą.
- Terytorium. Polska albo lista krajów.
- Obróbka. Retusz kolorystyczny i techniczny tak, retusz zmieniający rysy i sylwetkę tylko za zgodą modelki.
- Sztuczna inteligencja. Czy zdjęcia mogą służyć do generowania nowych obrazów albo trenowania modeli. Domyślnie wpisz, że nie, chyba że umowa mówi inaczej i stawka to odzwierciedla.
- Wyłączność branżowa. Czy modelka nie pokaże się w tym czasie w reklamie konkurenta. Wyłączność podnosi stawkę, więc wpisz ją świadomie.
- Płatność. Termin, forma (faktura albo rachunek) i kto ponosi koszt dojazdu.
Jeśli zatrudniasz modelkę na umowę zlecenia, pamiętaj, że w 2026 roku minimalna stawka godzinowa wynosi 31,40 zł brutto, według rozporządzenia Rady Ministrów (Dz.U. 2025 poz. 1242). Profesjonalna modelka rozlicza się zwykle powyżej tej kwoty, a rodzaj umowy (zlecenie, dzieło, faktura firmy) wybierz z księgową.
Błędy, które kończą się dopłatą
Ustna zgoda przy zdjęciach. Modelka przyjeżdża na sesję produktową, kampania rośnie do reklamy płatnej, a zgody pisemnej na ten kanał nie ma. Wtedy zostaje renegocjacja po fakcie, już z pozycji drugiej strony.
Brak zapisu o archiwum w mediach społecznościowych. Po wygaśnięciu licencji posty z modelką zostają na koncie marki. Zapisz, czy je kasujesz, czy zostają w archiwum bez promocji.
Wykorzystanie zdjęć przez fotografa. Fotograf ma prawa autorskie do zdjęć, modelka prawo do wizerunku. Marka potrzebuje obu zgód, więc umowa z fotografem i umowa z modelką muszą się ze sobą zgadzać w kanałach i czasie.
Brief po stronie marki bez pól użycia. Jeśli opis zlecenia mówi tylko „sesja produktowa”, modelka nie wie, na co się zgadza, a marka nie wie, na co zapłaciła. Gotowy układ briefu znajdziesz we wpisie szukam modelki do sesji.
Pytania przed podpisaniem
Czy zapłata za sesję oznacza zgodę na użycie zdjęć w reklamie?
Częściowo. Ustawa nie wymaga osobnego zezwolenia od osoby, która otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie, ale zgoda dotyczy tego, na co się umówiono. Reklama płatna, outdoor albo opakowanie spoza zakresu umowy wymagają osobnego zezwolenia.
Na jak długo podpisuje się licencję na wizerunek modelki?
Najczęściej na 6, 12 albo 24 miesiące od daty pierwszej publikacji. Kampanie sezonowe wystarczy opłacić na jeden sezon, a stałe zdjęcia produktowe na rok z opcją przedłużenia. W umowie zapisz termin i to, co dzieje się ze zdjęciami po jego upływie.
Czy modelka może cofnąć zgodę na publikację zdjęć?
Zgodę na wizerunek można co do zasady cofnąć, ale cofnięcie nie działa wstecz na kampanię opłaconą na piśmie. Zapis, który zakazuje cofnięcia zgody w ogóle, bywa uznawany za niedozwolony. W razie sporu zostaje porozumienie albo prawnik, więc lepiej opisać w umowie, co strony robią przy takiej sytuacji.
Czy do zdjęć e-commerce potrzebna jest osobna umowa?
Tak, jeśli w zdjęciach pojawia się modelka. Krótka umowa z kanałami (sklep i social media), czasem (12 miesięcy) i terytorium (Polska) zajmuje jedną stronę i oszczędza dopłat, gdy marka zdecyduje się promować zdjęcia reklamą płatną.
Modelkę do kampanii wybierzesz z wyszukiwarki modelek do reklamy i sesji, a modela męskiego z wymiarami i miastem w osobnym katalogu, po mieście, wymiarach i typie pracy. Firmy zamawiające kilka dni zdjęciowych w roku znajdą opis zasad współpracy na stronie oferty dla firm.