Statysta to osoba grająca w tle sceny, bez kwestii do powiedzenia. Tworzy tłum na koncercie, gości w kawiarni, przechodniów na ulicy i pasażerów w autobusie. Bez statystów każda scena w przestrzeni publicznej wyglądałaby na pustą, dlatego produkcje filmowe, serialowe i reklamowe potrzebują ich stale, czasem kilku, a czasem kilkuset na jeden dzień.
Kim jest statysta
W branży mówi się też o statystach jako o tle albo o obsadzie drugoplanowej bez tekstu. Statysta nie przechodzi zwykle klasycznego castingu. Produkcja przegląda zdjęcia w bazie agencji, wybiera osoby pasujące do sceny i sprawdza, czy mają wolny termin. Wygląd liczy się inaczej niż w modelingu: zamiast wymiarów wybiegowych szuka się ludzi, którzy wyglądają prawdziwie w danej roli, w każdym wieku i o każdej sylwetce.
Osobną grupą są statyści specjalistyczni: osoby z umiejętnościami, które widać w kadrze. Taniec, jazda konna, gra na instrumencie, prawo jazdy, sport czy znajomość języka otwierają sceny, do których zwykły statysta się nie nadaje.
Jak wygląda dzień na planie
- Zbiórka. Często wcześnie rano, w bazie produkcji albo w miejscu zdjęć. Spóźnienie jest najczęstszym powodem, dla którego ktoś nie dostaje kolejnego zaproszenia.
- Kostiumy i charakteryzacja. Produkcja daje strój albo prosi o własne ubrania w określonych kolorach, zwykle bez logo i bez wzorów.
- Czekanie. Największa część dnia. Ujęcia ustawia się długo, a statyści czekają w wydzielonym miejscu, aż asystent reżysera ich wezwie.
- Ujęcia. Ta sama akcja powtarzana wiele razy, dokładnie tak samo, żeby dało się zmontować kolejne ujęcia.
- Koniec dnia i rozliczenie. Podpis na liście obecności, czasem karta godzin. Warunki rozliczenia warto znać przed dniem zdjęciowym, a nie po nim.
Na planie obowiązuje zakaz robienia zdjęć i publikowania czegokolwiek z planu, chyba że produkcja wprost na to pozwoli. Złamanie tej zasady kończy współpracę szybciej niż spóźnienie.
Gdzie szukać naboru
- Agencje statystów i agencje aktorskie. Prowadzą bazy i dostają zapytania od produkcji. Warto być w kilku naraz, bo żadna nie ma wszystkich zleceń.
- Agencje modelingowe z działem commercial. Część z nich kieruje też statystów i aktorów do reklam.
- Nabory ogłaszane przez produkcje. Przy dużych scenach zbiorowych produkcja szuka sama, w mediach społecznościowych i przez lokalne ogłoszenia.
- Miasta z planami zdjęciowymi. Najwięcej zdjęć odbywa się w Warszawie, Krakowie, Łodzi i Wrocławiu, ale seriale i filmy kręcą też w mniejszych miejscowościach i wtedy szukają ludzi na miejscu.
W naszym spisie agencji o kierowaniu statystów piszą na swoich stronach: Agencja Artystyczna Infernal (Warszawa). Pozostałe agencje według miasta są w spisie agencji.
Co wysłać w zgłoszeniu
- Dwa aktualne zdjęcia. Portret i całą sylwetkę, w świetle dziennym, bez filtrów. Zdjęcie sprzed pięciu lat to pewny sposób na rozczarowanie produkcji.
- Podstawowe dane. Wiek, wzrost, rozmiar ubrań i butów, kolor włosów, miasto i zasięg dojazdu.
- Dostępność. Dni tygodnia i godziny, w które możesz pracować. Statyści z pełną dyspozycyjnością dostają najwięcej zaproszeń.
- Umiejętności. Taniec, sport, instrument, prawo jazdy, języki. Każda z nich to osobne sceny, w których jest mniej chętnych.
- Charakterystyczne cechy. Tatuaże, zarost, bardzo długie włosy. Produkcja i tak je zobaczy, a wpisane wcześniej oszczędzają wszystkim czas.
Agencja statystów i na co uważać
Uczciwa agencja statystów zarabia na prowizji od produkcji, więc nie potrzebuje pieniędzy od kandydata. Każda opłata za wpis do bazy, za obowiązkową sesję w studiu agencji albo za kurs, bez którego „nie da się dostać na plan”, jest sygnałem, żeby szukać dalej. Przed pierwszym dniem warto też wiedzieć, kto wypłaca wynagrodzenie, w jakim terminie i na podstawie jakiej umowy.
Osobna sprawa to wizerunek. Statysta w tle zwykle zgadza się na jego wykorzystanie w ramach produkcji, ale zgoda powinna mieć zakres opisany w umowie. Przy reklamie rozpoznawalna twarz na pierwszym planie to już inna rola i inna licencja, o czym piszemy na stronie castingi do reklam.
Od statysty do reklamy i teledysku
Wiele osób zaczyna od tła, a potem trafia do reklam i teledysków, gdzie twarz jest już widoczna. Tam produkcje szukają inaczej: przeglądają karty z wymiarami i zdjęciami, filtrują po mieście i typie pracy. Nie prowadzimy naboru statystów, ale prowadzimy katalog, w którym takie karty są.
W darmowym profilu zaznaczasz typ pracy Wideo i teledyski, umiejętność Aktorstwo i dostępność, na przykład Weekendy i wieczory. Profil osoby pełnoletniej trafia do katalogu po naszej akceptacji, a link do niego wysyłasz agencjom zamiast przepisywać dane w każdym mailu. Jak wygląda praca przed kamerą w teledysku, opisuje strona modelka do teledysku, a pierwsze kroki w modelingu poradniki jak zostać modelką i jak zostać modelem.
Pytania i odpowiedzi
Kim jest statysta w filmie?
Statysta to osoba, która gra w tle sceny: przechodnia na ulicy, gościa w restauracji, kibica na trybunie czy pasażera w tramwaju. Nie ma kwestii do powiedzenia, a jej zadaniem jest naturalnie wypełnić kadr. Statyści są potrzebni w filmach, serialach, reklamach i teledyskach, często w dużych grupach naraz.
Jak zostać statystą bez doświadczenia?
Zgłoś się do agencji statystów albo do agencji, która obok aktorów i modeli kieruje też statystów, i wyślij dwa aktualne zdjęcia, wzrost, rozmiar ubrań i butów, wiek oraz miasto. Doświadczenie nie jest wymagane. Liczy się dyspozycyjność, punktualność i to, czy potrafisz cierpliwie czekać na swoją scenę.
Czy statysta musi mieć konkretny wygląd?
Nie ma jednego wzoru. Produkcja szuka ludzi, którzy wyglądają jak prawdziwi mieszkańcy danego miejsca i czasu, więc potrzebny jest cały przekrój wieku, wzrostu i typów urody. Czasem nabór jest węższy, na przykład osoby po sześćdziesiątce do sceny w przychodni albo osoby z długimi włosami do filmu historycznego.
Ile trwa dzień zdjęciowy statysty?
Najczęściej od dziesięciu do dwunastu godzin, licząc zbiórkę, charakteryzację i czekanie między ujęciami. Sama praca przed kamerą to często niewielka część dnia. Warto mieć ze sobą coś do czytania, ładowarkę i wygodne buty na zmianę.
Czy agencja statystów może pobierać opłatę za wpis?
Rzetelna agencja zarabia na prowizji od produkcji, a nie na kandydatach. Opłata za wpis do bazy, płatna sesja jako warunek przyjęcia albo kurs aktorski w pakiecie z rejestracją to sygnały, żeby poszukać innej agencji. Zasady są te same, co w modelingu, opisane na stronie o bezpieczeństwie.
Czym różni się statysta od aktora epizodycznego?
Aktor epizodyczny ma rolę z kwestią albo z wyraźną akcją, którą kamera pokazuje z bliska, i zwykle przechodzi casting. Statysta gra w tle i wybiera się go z bazy po wyglądzie i dostępności. Granica bywa płynna, bo statysta, który dobrze wypadł na planie, dostaje czasem drobną rolę w kolejnej scenie.